ISTORIJA Imenom 'barok' označava se stilsko razdoblje evorpske umjetnosti i kulture u vremenu između irenesanse i klasicizma, dakle u toku XVII i XYIII vijeka. U širem smislu ide u barok i njegova kasna ili konačna faza rokoko. U XVI vijeku termin su prihvatili Francuzi i njima je značio ''neobicno''. ''Le gout baroque'' bio je s gledišta francuskog klasicizma kasnog XVIII vijeka, unjetički ukus koji je jasnoću renesanse i klasike pretvorio u bizarne, izvitoperene oblike. Još Goethe, pa i romantici, upotrebljavaju taj izraz za ''neobično'' ili ''smiješno''. Riječ su u Njemaćkoj istoriji umjetnosti, kao pojam koji neutralno označava umjetnost određene epohe upotrijebili tek Cornelius Gurlith i Heinrich Wolfflin, dva istoričara umjetnosti koji su prvi znanstveno istražili bit tog stilskog smjera i koji su ga cijenili. Termin (ital. barocco, franc. baroque, i špans.-portug. barrucco) se može odnositi i na biser odnosno na kamen nepravilnih, bizarnih i manje vrijednih oblika. Riječ barok dakle znači ''nesavršen''. U prenesenom smislu bi pojam barok značio oblike koji su pretjerani, izvještačeni, celebralno iskonstruisani, neuravnoteženi i koji bi bili prema tome u suprotnosti sa antički inspirisanom harmonijom renesanse i klasicizma; konačno i ono što je opšte-neobično, bizarno, hiperbolično i ekstravagantno. Predrasuda o bezuslovnoj vrijednosti klasične estetike koja je stvorena u doba renesanse i obnovljena krajem XVIII vijeka, pokretom zvanim neoklasicizam, učinila je da se sve ono što se udaljava od te težnje smatra kao manje vrijedno; iz toga je proizišlo da nekoliko velikih stilova koje je stvorila zapadna civilizacija nose naziv koji su u poćetku bili izrazi prezira: gotika, barok, rokoko. Pojam barok nije doduše još ni u XVIII vijeku bio pobliže protumačen, a ipak je značio nešto neukusno, nepravilno, dostojno prezira, čak i čudnovato, pogotovo sa stanovišta klasicističke estetike, koja je sve više preovladavala i koja je u bujnim i slikovitim oblicima barokne arhitekture, književnosti, muzike i dr. vidjela izrođivanje, opadanje i degeneraciju. Tek u drugoj polovini XIX vijeka počelo je znanstveno objektivnije vrijednovanje umjetnosti baroka, isprva u tumačnju arhitekture, zatim i slikarstva i kiparstva, dok nije konačno zaslugom H.A. Wolfflina, A.M Schmarsowa i A. Riegla, stilska razvojna uloga barokne umjetnosti kritički revidirana i postavljena na osnove širega kulturno-umjetnočkog zbivanja. To se zbilo naročito u početku XX vijeka kada je savremeno metodičko, umjetničko-istorijsko proučavanje dkazalo specifično uslovljenu razvojnu zakonitost kao i specifičan značaj baroknog ideala i ljepote; kod toga je ujedno uzeta u obzir mnogostranost i bogatstvo intezivnog stvaralačkog poleta. Prestalo je preziranje, što su ga pokazivali prema gotici, i prema baroku učenjaci klasicisti, koji su bili puni predrasuda i omalovažavanja ovih izvanredno značajnih epoha evropse umjetničke prošlosti. ISTORIJSKI OPIS VREMENA U KOJEM JE NASTAOBAROK Izrazito dualisticki, i u suštini misaono suprotni znacaj stilski dvovaljanog baroka ima svoje dublje korijene u sve oštrijim društvenim i idejnim suprotnostima što ih označavaju istorijski značajni procesi na različitim područjima životnog djelovanja :feudalizam u novovjekovnom obliku apsolutističke vladavine, koju diktira vladar na čelu centralistički uređene monarhije (na prm. Louis XIV ) i koja se oslanja na hijerarhiju upravnog aparata u rukama plemstva, koje vrši državne službe ( počeci novovjekovne ''činovničke države ''), korporacijska država ''triju staleža'' i počeci borbe za ustavnost sa staleškim predstavništvom, društvena diferencijacija s daljnjim jačanjem i bogaćenjem građanstva, jak zamah manufakturne proizvodnje, markantilizam, prenos težišta svjetske proizvodnje iz Sredozemlja u zemlje na atlanskim obalama s počecima novovjekovnog kolonijalzma, oslobodilačke borbe Holanđana protiv španske premoći, prva građanska revolucija u Engleskoj(1649), razvoj nauke i izuma, oblikovanje novih racionalističkih i pozitivističkih filozofskih sistema nezavisnih od crkvene dogmatike, uvođenje laičkog kriticizma, katolička protureformacija, vodeća uloga jezuitskog reda, Tridesetogodišnji rat i podrška crkve vladarskom apsolutizmu .U XVIII vijeku pokret prosvetiteljstva, borba građanstva i seljačkih masa protiv iskorištavanja i zloupotrebe plemićkih privilegija, borba za emancipaciju i laicizacija javnog života.-Barok je doba djelovanja velikih ličnosti: u filozofiji:G. Bruno, F. Bacon, G. Galilej, J. Kepler, I. Newton, P. Descartes, B. Pascal, B. Spinoza, D. Hume, W. Leibnitz, Montesquien, Voltaire, J. Lock, D. Diderot; u književnosti:Cervantes, P. Cornelle, J.-B. Racine, Moliere, La Fontaine, W. Shakespeare, Voltaire, C. Goldoni; u muzici:G. P. Palestrina, C. Monteverdi, D. Scarlati, A. Corelli, J. S. Bach, F. Couperin, H. Purcell idr. Ilikovna umjetnost ja ostvarila vrijednosti, keje su mnogovrstan odraz istog duha, dokaz njenog najplodnijeg zamaha, bilo da blistaju kao vrhunski doprinosi velikih umjetničkih individualnosti, ili da se ocituju kao tvorevine koje nadahnjuju kolektivni doživljaj ljudskih masa, i stvaralaštvo povezano s nacionalnom tradicijom, keje je u najvećoj meri, mnogo više nego u vreme renesanse, otkrio upravo barok. Sve ove težnjejavljaju se istovremeno u arhitekturi, slikarstvu i kiparstvu. Političke suprotnosti iz kojih proizilaze ratovi, čiji se značaj ograničava na XVIII vijek ne stvaraju nikakvu smetnju među narodima u pogledu civilizacije i kulture. Ta uzavrelos razmena u umetničkoj oblasti počinje početkom XVII veka. Rim je privlačna tačka Evrope, kao što će u prvoj polovini XX veka biti pariska škola ; Flamanci, Holanđani, Njemci dolaze u Rim da proučavaju remek-dela renesanse a ubrzo i dela savremenih majstora.Ovo pripravništvo u Italiji, ocenjeno kao neophodno za umetničko uobličavanje, ubrzo će potpomagati i zvanične ustanove. Počev od kraja vladavine Luja XIV i Francuska postaje predmet velike pažnje, a da pokret ka Italiji nije opao. U XVIII veku obe zemlje će ostalu Evropu snabdevati gomilom ''stručnjaka'' koji će sobom donositi u krajeve koji ih primaju, oblike ''savremene '' umetnosti. Ova razmena uticaja jednaka je samo moći prilagodljivosti onih koji je primaju.Francuski ili italijanski izvori njemačke ili ruske umetnosti su smesta postali neraspoznatljivi zbog preobražaja koji im nameću ti isti umetnici koji ih prenose i koji odmah gube svoje nac. obeležje, dopuštajući da okolina u kojoj oni žive ovlada njima . XVII i XVIII vek predstavljaju vrhunac načina vladanja zasnovanog na isključivoj vlasti jednog vladara iz porodice koja svoju moć zasniva na božanskom pravu. U katoličkim zemljama ovo shvatanje se sasvim prirodno stapa sa religijom. Zemlja u kojoj je ovaj savez između božanskog i vladarskog došao do najpotpunijeg izraza jeste Ausrtija, u kojoj je ime ''Sveto rimsko-germansko carstvo '' još živo u duhovima. Shvatanje kralja u Francuskoj je, naprotiv, mnogo svetovnije. Pojam božanskog prava kraljeva ne gospodari, uostalom, u celoj Evropi:on je bio veoma uzdrman u Engleskoj, koja je stvorila parlamentarnu monarhiju, Severna Nizozemska, koja isčupala svoju nezavisnost od Španije, obrazovala je poredak koji, mada autoritan, nije ništa manje demokratski. Izvesno je da je pojam božanskog prava, koliko verski toliko vladarski, podstakao sklonost ka raskoši koja upravo ne dostaje građanstvu Holandije. Ali postoji u toj velikoj potrebi za umetničkim stvaranjem dublji uzrok, težnja ka bežanju, neka vrsta bekstva u maštovito, koje odudara od prodiranja pozitivizma u egzaktnim nakama, a uskoro i u društvenim naukama, što se zbiva u XVII i XVIII veku.Nijedno doba nesumnjive protivreči toliko Taineovim teorijama, koji smatra da je umetnost određena sredinom, jer nijedna umetnička epoha nije bila tako plodna suprotnostima i paradoksima ;te suprotnosti su slika čudesnog bogatstva i stvaralačke snage koja se širi, bez primera u bilo kom drugom trenutku istorije umetnosti.