PLACENTACIJA

 

 Kod placentarnih sisara embrion se razvija unutar majinog organizma.

  Termin placenta(posteljica) primjenjuje se za organe izgraene od embrionalnih i materinskih tkiva koji slue za transport hranljivih supstanci iz tkiva majke u tkiva embriona.Placente se ne nalaze samo kod sisara,vec i kod nekih drugih ivotinjskih grupa.

 Kod sisara postoje dva glavna tipa placente.Kod prvog tipa uspostavlja se veza izmeu zida materice(uterusa) i dijela horiona koji je ogranicen umancetnom kesom s vitelinskim krvnim sudovima.Ovaj tip placente naziva se horio-vitelinska placenta.Ona je zastupljena kod nekih torbara.Kod drugog tipa placente veza se uspostavlja izmeu horiona i alantoisa sa alantoiskim krvnim sistemom,koji preuzima transport supstanci izmedju majke i embriona.Ovaj tip placente se naziva horio-alantoiska placenta i nalazi se kod svih viih sisara i kod nekih torbara.

 Placenta omogucuje prolaz supstanci iz materinskih u fetalna tkiva,pa sve to ubrzava ovaj proces povecava i efikasnost navedenog organa.Transport supstanci kroz placentalnu barijeru moze se olakati na dva nacina:a)poveanjem povrine kontakta i b)smanjenjem debljine sloja koji odvaja materinsku od fetalne krvi.

 Povrsina kontakta izmeu majinih i fetalnih tkiva uveana je razvitkom nastavaka na povrini horiona,poznatih pod nazivom resice(villi).Resice su prstenasti ili granati nastavci horiona koji sadre vezivno tkivo i krvne sudove.Oni zalaze u ulegnua u zidu materice.Resice mogu biti rasporeene na cijeloj povrini horiona i ovaj tip placente se naziva difuzna placenta(kod svinja).Kod goveda resice se nalaze u grupama,dok je ostali dio horiona gladak.Grupe resica se nazivaju kotiledoni,a placenta ovog tipa je kotiledonarna placenta.Kod zvijeri su resice razvijene u obliku pojasa.To je zonalna placenta.Funkcionalna placenta covjeka ima oblik diska i naziva se diskoidalna placenta.Kod majmuna placenta se sastoji od dva diska.To je bidiskoidalna placenta.

 Kod primitivnih sisara u difuziji supstanci izmeu majke i embriona uestvuju sljedei slojevi tkiva:krv majke,endotel majinih krvnih sudova,vezivno tkivo oko majcinih krvnih sudova.epitel materice,epitel horiona,vezivo horiona,endotel krvnih sudova horiona i krv embriona.

 Ako su sva navedena tkiva prisutna u placenti,epitel horiona je u kontaktu s epitelom materice,a takva placenta se naziva epitelio-horijalna placenta.Ovaj tip placente se nalazi kod svih torbara i kopitara.

 Kad se blastula usadi i resice pocnu da rastu,povrinska tkiva zida uterusa mogu se razoriti.Ako je tom prilikom unisten dio epitela materice i veziva ,epitel horiona moze da doe u direktan kontakt sa endotelom majinih kapilara.Tako formirana placenta se naziva endotelio-horijalna i razvijena uglavnom kod zvijeri.

 Proces razlaganja tkiva zida materice moze da obuhvati i unutrasnji omotac majcinih krvnih sudova.Duplje krvnih sudova se tada otvaraju,a horionske resice se nalaze u majcinoj krvi,cime se olakava razmjena hranljivih supstanci i njihova difuzija iz majcine krvi u krvne sudove horionskih resica.To je hemohorijalna placenta,koja se nalazi kod primata i mnogih bubojeda.

 Kod epitelio-horijalnih placenti resice se na poroaju izvlae iz udubljenja u kojima su se nalazile i embrionalni dio placente se udaljuje,tako da povrsina zida materice ostaje neozlijeena(to znaci da nema krvarenja).Ta placenta se naziva adecidualna.Meutim ,ovo nije sluaj sa drugim tipovima.Pri poroaju ne samo da se odbacuje embrionalni dio placente,vec i dio zida materice koji uestvuje u izgradnji placente.Na zidu materice ostaje rana i javlja se krvarenje.Ta placenta naziva se decidualna.

 Krvarenje pri poroaju se normalno zaustavlja istim mehanizmom koji slui za istiskivanje novoroeneta:kontrakcijom miinog zida materice suavaju se krvni sudovi i tako umanjuju krvarenje.

 

 

 

POVRATAK NA POETNU STRANICU