Orao pripada LBA.
Jos tokom 60 – ih godina VTI u Zarkovu izradio je predprojekat dvomotornog dozvucnog jurisnika sa strelastim krilima i motorima Rolls – Royce Viper koji je trebalo da obezbijedi popunu lovacko – bombarderskih jedinica. U toj fazi, vlade Jugoslavije i Rumunije pocele su da ispituju mogucnost da zajednicki nastave razvoj i proizvodnju ovog jurisnika, sto je trebalo da obezbijedi podjelu troskova i donese druge prednosti.
Zajednicki projekat nazvan je YUROM, Jugosloveni su zadrzali staro ime Orao, a Rumuni su usvojili naziv IAR – 93. Ponovno zajednicko razmatranje i uskladjivanje takticko – tehnickih zahtjeva, dovelo je do znacajnih izmjena u projektu, iako je osnovna koncepcija aviona ostala u sustini ista. To je usporiolo realizaciju programa, ali se krajnji efekat ipak mogao pozitivno ocijeniti. Konacnu verziju aviona i prototipsku dokumentaciju zajednicki su realizovali jugoslovenski Vazduhoplovno tehnicki institut i institut INCREST iz Bukuresta. Svaka zemlja uradila je svoj prototip, s tim sto je u Jugoslaviji dio strukture izradjen u fabrici Utva, stajni trap i hidraulika u Prvoj petolotki, instrumenti i elektrooprema u Teleoptiku i Cajavecu, a izradu veceg dijela strukture i finalizaciju aviona obavio je Soko.
Jugoslovenski i rumunski prototip poletjeli su skoro istovremeno 31.oktobra 1974, a prototipovi dvosjednih verzija 21.januara 1977. Probni pilot tokom prvog leta jugoslovenskog Orla, koji je izvrsen na aerodromu Batajnici, bio je major Vladislav Slavujevic. Ispitivanja u letu ukazala su na izvjesne nedostatke koji su otklonjeni ugradnjom hibridnog krila i drugim izmjenama vec na prvom prototipu, sto je omogucilo da se do 1978. realizuje izrada predserije jednosjeda, koji su dobili namjenu izvidjaca, i nekoliko dvosjeda koji su sluzili za preobuku pilota.
U medjuvremenu, motori Viper 632 – 41 od 1841 kg potiska, ciju su licencu otkupili i Jugoslavija i Rumunija, a koji su ugradjeni na prototipove i Orlove iz probne serije, dozivjeli su takodje dalji razvoj koji se sastojao u ugradnji uredjaja za naknadno sagorjevanje. Time je potisak motora povecan na 2250 kg sto je omogucilo da novi Orao2, kome je smanjena tezina i poboljsana oprema, sa novim motorima ostvari bolje performanse, narocit u skracenju duzine zaleta, povecanju brzine penjanja, maksimalne brzine i tezine borbenog tereta. Ovim novim Orlom, cija je serijska proizvodnja u toku, probni pilot Marijan Jelen uspio je do decembra 1984. u poniranju od 25o probije zvucnu barijeru, a maja 1985, sa znatnim uspjehom predstavio ga je svjetskoj javnosti na vazduhoplovnom salonu u Parizu.
 |
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
